|
|
则 tiếng Trung là gì? Từ điển học tiếng Trung online Thầy Vũ CHINEMASTER Từ điển tiếng Trung online hoctiengtrungonline.com Từ điển tiếng Trung Thầy Vũ Từ điển tiếng Trung Chinese Master Từ điển tiếng Trung trực tuyến Chinese Education
则 tiếng Trung là gì? Từ điển tiếng Trung CHINEMASTER Từ điển hoctiengtrungonline.com Từ điển học tiếng Trung online Thầy Vũ Từ điển tiếng Trung Chinese Master Từ điển tiếng Trung Chinese Từ điển tiếng Trung trực tuyến Từ điển tiếng Trung Thầy Vũ
“则” (zé) trong tiếng Trung có nhiều cách dùng. Nó có thể là liên từ (thì, bèn, liền), danh từ (quy tắc, phép tắc, mẫu mực), hoặc lượng từ (mẩu, điều, bản tin, đề thi). Đây là một chữ đa nghĩa, thường gặp trong văn viết, sách báo, và cả khẩu ngữ trang trọng.
1. Các nghĩa chính của “则”
a) Liên từ (thì, bèn, liền)
- Dùng để nối hai vế câu, biểu thị quan hệ điều kiện – kết quả, hoặc chuyển ý.
- Ví dụ: 如果努力,则一定会成功。 (Nếu cố gắng thì nhất định sẽ thành công.)
b) Danh từ (quy tắc, phép tắc, chuẩn mực)
- Biểu thị quy phạm, chuẩn mực, phép tắc.
- Ví dụ: 以身作则 (lấy bản thân làm gương).
c) Lượng từ (mẩu, điều, bản, đề)
- Dùng cho tin tức, bài văn, đề thi, truyện ngắn.
- Ví dụ: 新闻两则 (hai mẩu tin tức), 寓言四则 (bốn mẩu chuyện ngụ ngôn).
2. Cấu trúc ngữ pháp thường gặp
- Nếu…则…: Nếu… thì…
- 以身作则: Lấy bản thân làm gương.
- 规则/法则/总则/细则: Quy tắc, phép tắc, điều khoản.
- 数量 + 则: Một/mấy mẩu, điều, bản tin, đề thi.
3. 25 câu ví dụ minh họa
Liên từ (thì, bèn, liền)
- 如果你努力学习,则会取得好成绩。
Rúguǒ nǐ nǔlì xuéxí, zé huì qǔdé hǎo chéngjì.
Nếu bạn chăm học thì sẽ đạt thành tích tốt.
- 天气不好,则比赛延期。
Tiānqì bù hǎo, zé bǐsài yánqī.
Thời tiết xấu thì trận đấu hoãn lại.
- 只要坚持,则梦想会实现。
Zhǐyào jiānchí, zé mèngxiǎng huì shíxiàn.
Chỉ cần kiên trì thì ước mơ sẽ thành hiện thực.
- 听不懂,则要多问。
Tīng bù dǒng, zé yào duō wèn.
Nghe không hiểu thì phải hỏi nhiều.
- 人若无信,则不立。
Rén ruò wú xìn, zé bù lì.
Người nếu không có chữ tín thì không thể đứng vững.
Danh từ (quy tắc, phép tắc)
- 遵守规则是基本的社会则。
Zūnshǒu guīzé shì jīběn de shèhuì zé.
Tuân thủ quy tắc là phép tắc cơ bản của xã hội.
- 道德则不可忽视。
Dàodé zé bùkě hūshì.
Quy phạm đạo đức không thể xem nhẹ.
- 他以身作则,影响了很多人。
Tā yǐshēn zuòzé, yǐngxiǎng le hěn duō rén.
Anh ấy lấy mình làm gương, ảnh hưởng đến nhiều người.
- 法则决定了自然的运行。
Fǎzé juédìng le zìrán de yùnxíng.
Phép tắc quyết định sự vận hành của tự nhiên.
- 总则写在文件的开头部分。
Zǒngzé xiě zài wénjiàn de kāitóu bùfèn.
Quy tắc chung được viết ở phần đầu văn bản.
Lượng từ (mẩu, điều, bản tin, đề thi)- 我读了三则新闻。
Wǒ dú le sān zé xīnwén.
Tôi đã đọc ba mẩu tin tức.
- 老师出了两则作文题。
Lǎoshī chū le liǎng zé zuòwén tí.
Thầy giáo ra hai đề văn.
- 这本书里有五则寓言故事。
Zhè běn shū lǐ yǒu wǔ zé yùyán gùshì.
Trong sách này có năm mẩu chuyện ngụ ngôn.
- 考试有四则阅读理解。
Kǎoshì yǒu sì zé yuèdú lǐjiě.
Kỳ thi có bốn bài đọc hiểu.
- 他写了一则广告。
Tā xiě le yī zé guǎnggào.
Anh ấy viết một mẩu quảng cáo.
Câu nâng cao- 若无准备,则必失败。
Ruò wú zhǔnbèi, zé bì shībài.
Nếu không chuẩn bị thì chắc chắn thất bại.
- 规则明确,则大家容易遵守。
Guīzé míngquè, zé dàjiā róngyì zūnshǒu.
Quy tắc rõ ràng thì mọi người dễ tuân thủ.
- 以身作则比空谈更有力量。
Yǐshēn zuòzé bǐ kōngtán gèng yǒu lìliàng.
Làm gương thực tế có sức mạnh hơn lời nói suông.
- 这则消息很重要。
Zhè zé xiāoxi hěn zhòngyào.
Mẩu tin này rất quan trọng.
- 这则笑话让我大笑。
Zhè zé xiàohuà ràng wǒ dàxiào.
Mẩu chuyện cười này khiến tôi cười lớn.
- 他讲了一则古代故事。
Tā jiǎng le yī zé gǔdài gùshì.
Anh ấy kể một mẩu chuyện cổ.
- 这则规定必须严格执行。
Zhè zé guīdìng bìxū yángé zhíxíng.
Điều quy định này phải được thực hiện nghiêm túc.
- 这则通知已经发给大家了。
Zhè zé tōngzhī yǐjīng fā gěi dàjiā le.
Thông báo này đã được gửi cho mọi người.
- 这则报道引起了广泛关注。
Zhè zé bàodào yǐnqǐ le guǎngfàn guānzhù.
Bản tin này đã thu hút sự chú ý rộng rãi.
- 这则广告很有创意。
Zhè zé guǎnggào hěn yǒu chuàngyì.
Mẩu quảng cáo này rất sáng tạo.
4. Tổng kết- 则 (zé) có ba cách dùng chính: liên từ (thì, bèn), danh từ (quy tắc, phép tắc), lượng từ (mẩu, điều, bản).
- Thường gặp trong văn viết, sách báo, văn bản chính thức.
- Các cụm phổ biến: 以身作则, 法则, 规则, 新闻一则, 如果…则….
“则” (zé) trong tiếng Trung là một chữ đa nghĩa. Thường gặp nhất, nó là liên từ mang nghĩa “thì, bèn, liền, ngược lại” dùng để nối hai mệnh đề; ngoài ra còn có nghĩa là quy tắc, chuẩn mực, hoặc làm lượng từ cho văn bản, điều khoản.
1. Loại từ và ý nghĩa chính
Liên từ (最常见):
Dùng để biểu thị quan hệ điều kiện – kết quả, chuyển hướng, so sánh.
Nghĩa: “thì, bèn, liền, ngược lại”.
Ví dụ: 若努力,则成功。 (Nếu nỗ lực thì sẽ thành công).
Danh từ:
Nghĩa: quy tắc, chuẩn mực, phép tắc.
Ví dụ: 原则 (yuánzé – nguyên tắc), 规则 (guīzé – quy tắc).
Lượng từ (văn ngôn):
Dùng cho văn bản, điều khoản, mục.
Ví dụ: 一则新闻 (một bản tin), 两则笑话 (hai mẩu chuyện cười).
2. Cấu trúc thường gặp
若…则… / 如果…则…: Nếu… thì…
表面上…,实际上则…: Bề ngoài… nhưng thực ra thì…
A大,则B小: A lớn thì B nhỏ.
一则…二则…: Một là… hai là… (liệt kê lý do).
3. Phân biệt với từ gần nghĩa
就 (jiù): cũng mang nghĩa “thì”, nhưng thiên về khẩu ngữ, linh hoạt.
便 (biàn): trang trọng hơn, thường dùng trong văn viết.
则 (zé): trang trọng, văn viết, logic rõ ràng.
4. 35 mẫu câu với “则” (kèm pinyin và tiếng Việt)
若努力,则成功。 Ruò nǔlì, zé chénggōng. Nếu nỗ lực thì sẽ thành công.
天气好,则出门游玩。 Tiānqì hǎo, zé chūmén yóuwán. Thời tiết tốt thì ra ngoài chơi.
表面上同意,心里则反对。 Biǎomiàn shàng tóngyì, xīnlǐ zé fǎnduì. Bề ngoài đồng ý, trong lòng thì phản đối.
他勤奋,则成绩优异。 Tā qínfèn, zé chéngjì yōuyì. Anh ấy chăm chỉ thì thành tích xuất sắc.
一则新闻引起了大家的关注。 Yī zé xīnwén yǐnqǐ le dàjiā de guānzhù. Một bản tin đã thu hút sự chú ý.
一则广告很有趣。 Yī zé guǎnggào hěn yǒuqù. Một mẫu quảng cáo rất thú vị.
一则笑话让大家都笑了。 Yī zé xiàohuà ràng dàjiā dōu xiào le. Một mẩu chuyện cười khiến mọi người bật cười.
规则就是行为的准则。 Guīzé jiù shì xíngwéi de zhǔnzé. Quy tắc chính là chuẩn mực hành vi.
若不学习,则难以进步。 Ruò bù xuéxí, zé nányǐ jìnbù. Nếu không học thì khó tiến bộ.
他外表冷漠,内心则很温暖。 Tā wàibiǎo lěngmò, nèixīn zé hěn wēnnuǎn. Bề ngoài anh ấy lạnh lùng, nhưng bên trong lại ấm áp.
一则通知已经发出。 Yī zé tōngzhī yǐjīng fāchū. Một thông báo đã được phát ra.
一则启事登在报纸上。 Yī zé qǐshì dēng zài bàozhǐ shàng. Một thông báo đăng trên báo.
若有疑问,则请提问。 Ruò yǒu yíwèn, zé qǐng tíwèn. Nếu có thắc mắc thì xin hãy hỏi.
他聪明,则反应很快。 Tā cōngmíng, zé fǎnyìng hěn kuài. Anh ấy thông minh nên phản ứng nhanh.
一则短信发错了人。 Yī zé duǎnxìn fā cuò le rén. Một tin nhắn gửi nhầm người.
一则报道引发热议。 Yī zé bàodào yǐnfā rèyì. Một bản tin đã gây tranh luận sôi nổi.
若天气不好,则取消活动。 Ruò tiānqì bù hǎo, zé qǔxiāo huódòng. Nếu thời tiết xấu thì hủy hoạt động.
他表面上严厉,实际上则很关心。 Tā biǎomiàn shàng yánlì, shíjì shàng zé hěn guānxīn. Bề ngoài nghiêm khắc, thực ra rất quan tâm.
一则故事让我很感动。 Yī zé gùshì ràng wǒ hěn gǎndòng. Một câu chuyện khiến tôi cảm động.
一则留言提醒了我。 Yī zé liúyán tíxǐng le wǒ. Một lời nhắn đã nhắc nhở tôi.
若努力不够,则结果不理想。 Ruò nǔlì bù gòu, zé jiéguǒ bù lǐxiǎng. Nếu nỗ lực chưa đủ thì kết quả không lý tưởng.
他外表强硬,内心则脆弱。 Tā wàibiǎo qiángyìng, nèixīn zé cuìruò. Bề ngoài cứng rắn, nhưng bên trong yếu đuối.
一则招聘信息发布了。 Yī zé zhāopìn xìnxī fābù le. Một thông tin tuyển dụng đã được đăng.
一则警告不能忽视。 Yī zé jǐnggào bùnéng hūshì. Một lời cảnh báo không thể bỏ qua.
若不遵守规则,则会受罚。 Ruò bù zūnshǒu guīzé, zé huì shòufá. Nếu không tuân thủ quy tắc thì sẽ bị phạt.
他表面上冷静,心里则很激动。 Tā biǎomiàn shàng lěngjìng, xīnlǐ zé hěn jīdòng. Bề ngoài bình tĩnh, trong lòng thì rất xúc động.
一则广告吸引了很多顾客。 Yī zé guǎnggào xīyǐn le hěn duō gùkè. Một quảng cáo đã thu hút nhiều khách hàng.
一则新闻报道了事故。 Yī zé xīnwén bàodào le shìgù. Một bản tin đã đưa tin về tai nạn.
若方法正确,则效率更高。 Ruò fāngfǎ zhèngquè, zé xiàolǜ gèng gāo. Nếu phương pháp đúng thì hiệu suất cao hơn.
他表面上微笑,心里则很难过。 Tā biǎomiàn shàng wēixiào, xīnlǐ zé hěn nánguò. Bề ngoài mỉm cười, trong lòng thì buồn.
一则笑话缓解了紧张气氛。 Yī zé xiàohuà huǎnjiě le jǐnzhāng qìfēn. Một câu chuyện cười làm dịu bầu không khí căng thẳng.
“则” (zé) trong tiếng Trung là một chữ đa nghĩa. Thông dụng nhất, nó là liên từ (conjunction) mang nghĩa “thì, bèn, liền, ngược lại thì” để nối hai mệnh đề. Ngoài ra, “则” còn có nghĩa là quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực (danh từ), và trong văn viết cổ điển có thể dùng như lượng từ cho “bài, mục, điều khoản”.
Giải thích chi tiết
Chữ Hán: 则
Pinyin: zé
Loại từ:
Liên từ (最常用): biểu thị quan hệ điều kiện, giả thiết, kết quả, chuyển ý.
Danh từ: quy tắc, chuẩn mực (如: 原则, 规则).
Lượng từ (văn viết): dùng cho văn chương, điều khoản (一则新闻, 一则笑话).
Ý nghĩa chính:
Thì, bèn, liền: biểu thị kết quả hoặc sự tiếp nối.
Ngược lại thì: biểu thị sự đối lập.
Quy tắc, nguyên tắc: như trong từ ghép 原则 (nguyên tắc), 规则 (quy tắc).
Mẩu tin, điều khoản: 一则消息 (một tin tức), 一则广告 (một quảng cáo).
Cấu trúc thường gặp
如果……则…… : Nếu … thì …
否则 : nếu không thì.
表面上……,实际上则…… : Bề ngoài …, nhưng thực ra thì …
一则……,二则…… : Một là …, hai là …
40 mẫu câu ví dụ (có pinyin và tiếng Việt)
Liên từ: “thì, bèn, liền”
如果努力学习,则一定会成功。 Rúguǒ nǔlì xuéxí, zé yīdìng huì chénggōng. Nếu chăm chỉ học thì nhất định sẽ thành công.
天气好,则我们去爬山。 Tiānqì hǎo, zé wǒmen qù páshān. Thời tiết tốt thì chúng ta đi leo núi.
只要坚持,则会有收获。 Zhǐyào jiānchí, zé huì yǒu shōuhuò. Chỉ cần kiên trì thì sẽ có thành quả.
听从医生的建议,则病情会好转。 Tīngcóng yīshēng de jiànyì, zé bìngqíng huì hǎozhuǎn. Nghe lời khuyên của bác sĩ thì bệnh tình sẽ chuyển biến tốt.
先完成作业,则可以玩游戏。 Xiān wánchéng zuòyè, zé kěyǐ wán yóuxì. Làm xong bài tập thì mới được chơi game.
Liên từ: “ngược lại thì”
表面上他很冷静,实际上则很紧张。 Biǎomiàn shàng tā hěn lěngjìng, shíjì shàng zé hěn jǐnzhāng. Bề ngoài anh ấy rất bình tĩnh, nhưng thực ra thì rất căng thẳng.
他说话很少,行动则很多。 Tā shuōhuà hěn shǎo, xíngdòng zé hěn duō. Anh ấy nói ít, nhưng hành động thì nhiều.
这件事对你来说很重要,对我则无所谓。 Zhè jiàn shì duì nǐ láishuō hěn zhòngyào, duì wǒ zé wúsuǒwèi. Việc này với bạn thì quan trọng, với tôi thì không sao.
他喜欢运动,我则喜欢读书。 Tā xǐhuān yùndòng, wǒ zé xǐhuān dúshū. Anh ấy thích thể thao, còn tôi thì thích đọc sách.
你觉得难,我则觉得容易。 Nǐ juéde nán, wǒ zé juéde róngyì. Bạn thấy khó, còn tôi thì thấy dễ.
Danh từ: quy tắc, nguyên tắc
我们要遵守规则和原则。 Wǒmen yào zūnshǒu guīzé hé yuánzé. Chúng ta phải tuân thủ quy tắc và nguyên tắc.
公平是最基本的原则。 Gōngpíng shì zuì jīběn de yuánzé. Công bằng là nguyên tắc cơ bản nhất.
这条规则很重要。 Zhè tiáo guīzé hěn zhòngyào. Quy tắc này rất quan trọng.
道德原则不能违反。 Dàodé yuánzé bùnéng wéifǎn. Nguyên tắc đạo đức không thể vi phạm.
法律是社会的基本规则。 Fǎlǜ shì shèhuì de jīběn guīzé. Pháp luật là quy tắc cơ bản của xã hội.
Lượng từ: mẩu tin, điều khoản
我看到一则新闻。 Wǒ kàndào yī zé xīnwén. Tôi thấy một bản tin.
他发了一则广告。 Tā fāle yī zé guǎnggào. Anh ấy đăng một quảng cáo.
这是一则笑话。 Zhè shì yī zé xiàohuà. Đây là một câu chuyện cười.
我收到一则通知。 Wǒ shōudào yī zé tōngzhī. Tôi nhận được một thông báo.
报纸上刊登了一则启事。 Bàozhǐ shàng kāndēngle yī zé qǐshì. Trên báo đăng một thông báo.
Biểu đạt phức hợp
如果努力,则成功;否则,就失败。 Rúguǒ nǔlì, zé chénggōng; fǒuzé, jiù shībài. Nếu cố gắng thì thành công, nếu không thì thất bại.
一则为了学习,二则为了工作。 Yī zé wèile xuéxí, èr zé wèile gōngzuò. Một là vì học tập, hai là vì công việc.
他表面上同意,心里则反对。 Tā biǎomiàn shàng tóngyì, xīnlǐ zé fǎnduì. Bề ngoài anh ấy đồng ý, nhưng trong lòng phản đối.
这件事简单,则那件事复杂。 Zhè jiàn shì jiǎndān, zé nà jiàn shì fùzá. Việc này thì đơn giản, còn việc kia thì phức tạp.
这是一则重要的消息。 Zhè shì yī zé zhòngyào de xiāoxī. Đây là một tin tức quan trọng.
Tóm lại
则 = thì, bèn, liền; ngược lại thì; quy tắc, nguyên tắc; mẩu tin.
Loại từ: liên từ, danh từ, lượng từ (văn viết).
Ngữ cảnh: văn nói, văn viết, báo chí, luật pháp, triết học.
“则” (zé) trong tiếng Trung là một chữ đa nghĩa, thường dùng làm liên từ (thì, bèn, liền, thì sẽ), ngoài ra còn có nghĩa là quy tắc, phép tắc, chuẩn mực (danh từ). Trong văn viết trang trọng, “则” rất hay xuất hiện để nối hai vế câu, mang tính logic hoặc nhấn mạnh kết quả.
Giải thích chi tiết
Loại từ:
Liên từ (连词): biểu thị quan hệ điều kiện – kết quả, giả thiết – kết luận, hoặc chuyển ý. Ví dụ: 若努力,则成功。 (Nếu nỗ lực thì sẽ thành công.)
Danh từ (名词): quy tắc, phép tắc, chuẩn mực. Ví dụ: 法则 (quy luật), 原则 (nguyên tắc).
Lượng từ (量词, ít gặp): dùng cho tin tức, bài viết, mục tin. Ví dụ: 一则新闻 (một bản tin).
Sắc thái:
Trong văn viết, “则” trang trọng hơn “就/便/那么”.
Trong văn nói hiện đại, ít dùng độc lập, thường thấy trong thành ngữ, văn bản chính thức.
Cấu trúc thường gặp
若/如果…则…: Nếu… thì…
A不…则B…: Không A thì B.
则是/则为…: Thì chính là…
一则…二则…: Một là…, hai là… (liệt kê lý do).
Mẫu câu cơ bản
若努力学习,则成绩会提高。 Ruò nǔlì xuéxí, zé chéngjì huì tígāo. Nếu chăm chỉ học thì thành tích sẽ tiến bộ.
他不来,则我们先走。 Tā bù lái, zé wǒmen xiān zǒu. Anh ấy không đến thì chúng ta đi trước.
一则为了锻炼身体,二则为了交朋友。 Yī zé wèile duànliàn shēntǐ, èr zé wèile jiāo péngyǒu. Một là để rèn luyện sức khỏe, hai là để kết bạn.
这是自然法则。 Zhè shì zìrán fǎzé. Đây là quy luật tự nhiên.
我看了一则广告。 Wǒ kàn le yī zé guǎnggào. Tôi xem một mẫu quảng cáo.
30+ Ví dụ minh họa (phiên âm + tiếng Việt)
若有问题,则请及时联系。 Ruò yǒu wèntí, zé qǐng jíshí liánxì. Nếu có vấn đề thì xin liên hệ kịp thời.
天气不好,则比赛延期。 Tiānqì bù hǎo, zé bǐsài yánqī. Thời tiết không tốt thì trận đấu hoãn.
不进则退。 Bù jìn zé tuì. Không tiến thì lùi.
这是科学原则。 Zhè shì kēxué yuánzé. Đây là nguyên tắc khoa học.
一则喜讯传来。 Yī zé xǐxùn chuán lái. Một tin vui truyền đến.
若不努力,则难以成功。 Ruò bù nǔlì, zé nányǐ chénggōng. Nếu không nỗ lực thì khó thành công.
他若迟到,则无法参加考试。 Tā ruò chídào, zé wúfǎ cānjiā kǎoshì. Nếu anh ấy đến muộn thì không thể dự thi.
一则新闻引起了大家的关注。 Yī zé xīnwén yǐnqǐ le dàjiā de guānzhù. Một bản tin đã thu hút sự chú ý của mọi người.
这是自然界的法则。 Zhè shì zìránjiè de fǎzé. Đây là quy luật của tự nhiên.
不学则无以成才。 Bù xué zé wú yǐ chéngcái. Không học thì không thể thành tài.
若条件允许,则明天出发。 Ruò tiáojiàn yǔnxǔ, zé míngtiān chūfā. Nếu điều kiện cho phép thì ngày mai xuất phát.
一则广告吸引了很多顾客。 Yī zé guǎnggào xīyǐn le hěn duō gùkè. Một mẫu quảng cáo thu hút nhiều khách hàng.
不进则退是人生的道理。 Bù jìn zé tuì shì rénshēng de dàolǐ. Không tiến thì lùi là đạo lý của đời người.
他表面冷静,则内心紧张。 Tā biǎomiàn lěngjìng, zé nèixīn jǐnzhāng. Bề ngoài anh ấy bình tĩnh, nhưng trong lòng căng thẳng.
一则通知贴在门口。 Yī zé tōngzhī tiē zài ménkǒu. Một thông báo được dán ở cửa.
若不遵守规则,则会受罚。 Ruò bù zūnshǒu guīzé, zé huì shòufá. Nếu không tuân thủ quy tắc thì sẽ bị phạt.
一则笑话让大家大笑。 Yī zé xiàohuà ràng dàjiā dàxiào. Một câu chuyện cười khiến mọi người cười lớn.
不思进取,则会落后。 Bù sī jìnqǔ, zé huì luòhòu. Không cầu tiến thì sẽ tụt hậu.
这是社会法则。 Zhè shì shèhuì fǎzé. Đây là quy luật xã hội.
一则报道登上了头版。 Yī zé bàodào dēng shàng le tóubǎn. Một bản tin được đăng trên trang nhất.
若不珍惜时间,则会后悔。 Ruò bù zhēnxī shíjiān, zé huì hòuhuǐ. Nếu không trân trọng thời gian thì sẽ hối hận.
一则公告发布在网上。 Yī zé gōnggào fābù zài wǎngshàng. Một thông báo được đăng trên mạng.
不守纪律,则难以成功。 Bù shǒu jìlǜ, zé nányǐ chénggōng. Không giữ kỷ luật thì khó thành công.
一则传闻在学校里流传。 Yī zé chuánwén zài xuéxiào lǐ liúchuán. Một tin đồn lan truyền trong trường.
若不坚持,则前功尽弃。 Ruò bù jiānchí, zé qiángōngjìnqì. Nếu không kiên trì thì công sức trước đó sẽ uổng phí.
一则简讯发到手机上。 Yī zé jiǎnxùn fā dào shǒujī shàng. Một tin nhắn ngắn được gửi đến điện thoại.
不守信用,则失去朋友。 Bù shǒu xìnyòng, zé shīqù péngyǒu. Không giữ chữ tín thì sẽ mất bạn.
一则招聘信息发布了。 Yī zé zhāopìn xìnxī fābù le. Một thông tin tuyển dụng đã được đăng.
若不努力,则梦想难以实现。 Ruò bù nǔlì, zé mèngxiǎng nányǐ shíxiàn. Nếu không nỗ lực thì ước mơ khó thành hiện thực.
一则新闻报道引起热议。 Yī zé xīnwén bàodào yǐnqǐ rèyì. Một bản tin đã gây ra nhiều bàn luận.
则 (zé) là một từ rất quan trọng trong tiếng Trung hiện đại, có nhiều cách dùng khác nhau. Nó có thể là liên từ (连词), phó từ (副词), hoặc đôi khi là danh từ (名词) trong văn viết cổ. Tuy nhiên, trong tiếng Trung hiện nay, “则” thường được dùng làm liên từ hoặc phó từ chỉ quan hệ chuyển tiếp, điều kiện, đối lập, kết quả.
1. Thông tin cơ bản
Từ: 则
Phiên âm: zé
Từ loại: 连词 (liên từ) / 副词 (phó từ) / 名词 (trong văn cổ)
Nghĩa tiếng Việt: thì, liền, bèn, lại, còn, còn như, thì ra
Nghĩa tiếng Anh: then, thus, in that case, however, while, but
2. Giải thích chi tiết theo từng cách dùng
(1) Liên từ chỉ quan hệ điều kiện hoặc kết quả
→ Dịch là “thì, liền, bèn”
→ Dùng để nối hai vế câu, vế đầu là điều kiện hoặc nguyên nhân, vế sau là kết quả.
Cấu trúc:
如果……则……
只要……则……
一旦……则……
Ví dụ:
如果努力学习,则一定会成功。
Rúguǒ nǔlì xuéxí, zé yídìng huì chénggōng.
Nếu cố gắng học tập thì nhất định sẽ thành công.
只要有信心,则没有什么不可能。
Zhǐyào yǒu xìnxīn, zé méiyǒu shénme bù kěnéng.
Chỉ cần có niềm tin thì không có gì là không thể.
一旦失去机会,则很难再获得。
Yídàn shīqù jīhuì, zé hěn nán zài huòdé.
Một khi mất cơ hội thì rất khó có lại được.
(2) Liên từ chỉ quan hệ đối lập hoặc so sánh
→ Dịch là “còn, còn như, còn đối với”
→ Dùng khi so sánh hai sự việc, hai đối tượng khác nhau.
Cấu trúc:
A ……,B 则 ……
Ví dụ:
4. 哥哥喜欢运动,弟弟则喜欢读书。
Gēge xǐhuān yùndòng, dìdi zé xǐhuān dúshū.
Anh trai thích thể thao, còn em trai thì thích đọc sách.
他性格开朗,我则比较内向。
Tā xìnggé kāilǎng, wǒ zé bǐjiào nèixiàng.
Anh ấy tính cách cởi mở, còn tôi thì hướng nội hơn.
别人则不太同意这个看法。
Biérén zé bù tài tóngyì zhège kànfǎ.
Còn người khác thì không đồng ý với quan điểm này.
(3) Liên từ chỉ quan hệ chuyển tiếp hoặc nhấn mạnh kết luận
→ Dịch là “thì ra, thì, bèn”
→ Dùng trong văn viết trang trọng, mang nghĩa kết luận hoặc suy ra điều gì.
Ví dụ:
7. 他一直努力工作,则值得我们尊敬。
Tā yīzhí nǔlì gōngzuò, zé zhídé wǒmen zūnjìng.
Anh ấy luôn chăm chỉ làm việc, do đó đáng được chúng ta kính trọng.
如此坚持不懈,则必有成功之日。
Rúcǐ jiānchí bùxiè, zé bì yǒu chénggōng zhī rì.
Kiên trì như vậy thì chắc chắn sẽ có ngày thành công.
(4) Phó từ trong văn viết (chỉ kết quả hoặc tương phản)
→ Dịch là “thì, liền”, thường xuất hiện trong câu mang phong cách viết trang trọng hoặc cổ phong.
Ví dụ:
9. 吾日三省吾身,则无过矣。
Wú rì sān xǐng wú shēn, zé wú guò yǐ.
Mỗi ngày ta tự xét mình ba lần, thì sẽ không mắc lỗi nữa.
事急则变。
Shì jí zé biàn.
Việc cấp bách thì phải thay đổi (tùy cơ ứng biến).
(5) Danh từ trong văn cổ – nghĩa là “quy tắc”, “chuẩn mực”
→ Dịch là “phép tắc, quy luật, quy định”
→ Thường thấy trong thành ngữ hoặc văn ngữ cổ điển.
Ví dụ:
11. 没有规矩,不成方圆;没有法则,不成社会。
Méiyǒu guījǔ, bù chéng fāngyuán; méiyǒu fǎzé, bù chéng shèhuì.
Không có quy tắc thì không thể lập trật tự; không có luật lệ thì không thể có xã hội.
3. Tổng hợp các nghĩa chính của “则”
Nghĩa Từ loại Giải thích Ví dụ
Thì, liền, bèn Liên từ Biểu thị kết quả hoặc điều kiện 如果努力,则成功。
Còn, còn như Liên từ Biểu thị đối lập hoặc so sánh 他爱动,我则静。
Do đó, vì vậy Liên từ Biểu thị kết luận, chuyển ý 他认真工作,则值得表扬。
Quy tắc, phép tắc Danh từ (văn cổ) Chỉ nguyên tắc, quy định 遵守法则。
4. 20 MẪU CÂU MINH HỌA (kèm phiên âm + tiếng Việt)
有付出,则有收获。
Yǒu fùchū, zé yǒu shōuhuò.
Có bỏ ra thì mới có thu hoạch.
他说到做到,则人人信任他。
Tā shuōdào zuòdào, zé rénrén xìnrèn tā.
Anh ấy nói được làm được, nên ai cũng tin tưởng.
天冷则加衣,天热则脱衣。
Tiān lěng zé jiā yī, tiān rè zé tuō yī.
Trời lạnh thì mặc thêm áo, trời nóng thì cởi bớt.
我喜欢安静,他则喜欢热闹。
Wǒ xǐhuān ānjìng, tā zé xǐhuān rènào.
Tôi thích yên tĩnh, còn anh ấy thích náo nhiệt.
只要相信自己,则没有做不到的事。
Zhǐyào xiāngxìn zìjǐ, zé méiyǒu zuò bù dào de shì.
Chỉ cần tin vào bản thân thì không gì là không thể làm được.
失败不可怕,坚持不懈则可成功。
Shībài bù kěpà, jiānchí bùxiè zé kě chénggōng.
Thất bại không đáng sợ, kiên trì thì có thể thành công.
他外表温和,内心则十分坚强。
Tā wàibiǎo wēnhé, nèixīn zé shífēn jiānqiáng.
Bề ngoài anh ấy dịu dàng, nhưng bên trong lại rất kiên cường.
学习要勤奋,否则则难有进步。
Xuéxí yào qínfèn, fǒuzé zé nán yǒu jìnbù.
Học tập phải chăm chỉ, nếu không thì khó tiến bộ.
此人诚实可信,则可重用。
Cǐ rén chéngshí kěxìn, zé kě zhòngyòng.
Người này thật thà đáng tin, có thể trọng dụng.
天行健,君子以自强不息;地势坤,君子则厚德载物。
Tiān xíng jiàn, jūnzǐ yǐ zìqiáng bù xī; dì shì kūn, jūnzǐ zé hòu dé zǎi wù.
Trời vận hành mạnh mẽ, người quân tử phải tự cường không ngừng; đất rộng dày, người quân tử nên bao dung chứa đựng.
言多必失,则慎言为好。
Yán duō bì shī, zé shènyán wéi hǎo.
Nói nhiều ắt sai, nên cẩn thận trong lời nói thì hơn.
努力工作,则生活会越来越好。
Nǔlì gōngzuò, zé shēnghuó huì yuèláiyuè hǎo.
Làm việc chăm chỉ thì cuộc sống sẽ ngày càng tốt hơn.
他聪明,我则勤奋。
Tā cōngmíng, wǒ zé qínfèn.
Anh ấy thông minh, còn tôi thì chăm chỉ.
知错能改,则善莫大焉。
Zhī cuò néng gǎi, zé shàn mò dà yān.
Biết sai mà sửa thì không gì tốt đẹp hơn.
人人讲信用,则社会更和谐。
Rénrén jiǎng xìnyòng, zé shèhuì gèng héxié.
Mọi người đều giữ chữ tín thì xã hội càng hài hòa.
学生勤学,则教师乐教。
Xuéshēng qínxué, zé jiàoshī lè jiào.
Học sinh chăm học thì thầy cô mới vui dạy.
吾心安处,则是吾乡。
Wú xīn ān chù, zé shì wú xiāng.
Nơi lòng ta bình yên, ấy chính là quê hương.
欲速则不达。
Yù sù zé bù dá.
Dục tốc bất đạt (vội vàng thì không thành công).
诚信为本,则事业长久。
Chéngxìn wéi běn, zé shìyè chángjiǔ.
Lấy thành tín làm gốc thì sự nghiệp mới bền lâu.
工作要有效率,否则则浪费时间。
Gōngzuò yào yǒu xiàolǜ, fǒuzé zé làngfèi shíjiān.
Làm việc phải có hiệu suất, nếu không thì lãng phí thời gian.
5. Tổng kết cách dùng của “则”
Loại quan hệ Nghĩa Ví dụ Dịch
Quan hệ điều kiện thì, liền 如果努力,则成功。 Nếu nỗ lực thì sẽ thành công.
Quan hệ đối lập còn, còn như 他喜欢运动,我则喜欢音乐。 Anh ấy thích thể thao, tôi thì thích âm nhạc.
Quan hệ kết luận do đó, vì vậy 他认真工作,则值得表扬。 Anh ấy làm việc chăm chỉ nên đáng khen.
Nghĩa cổ quy tắc, pháp tắc 遵守法则。 Tuân thủ quy tắc.
则 (zé) là một liên từ (连词) và phó từ (副词) rất thường dùng trong văn viết, đặc biệt trong các văn bản chính luận, khoa học, hành chính, và trong các bài thi HSK từ cấp 5 trở lên. Từ này thường mang nghĩa là “thì”, “ngược lại”, “lại”, “mà”, “trái lại” tùy theo ngữ cảnh.
1. Giải thích chi tiết về từ 则 (zé)
1.1. Khi là liên từ (连词)
“则” dùng để nối hai mệnh đề, biểu thị mối quan hệ nhân quả, điều kiện, chuyển hướng hoặc so sánh đối lập giữa các sự việc.
Thường dịch là “thì”, “sẽ”, “ngược lại”, “mà”.
Ví dụ:
如果努力,则成功。→ Nếu nỗ lực thì sẽ thành công.
他勤奋,我则懒惰。→ Anh ấy chăm chỉ, còn tôi thì lười biếng.
Cấu trúc thường gặp:
如果……则…… (nếu… thì…)
若……则…… (nếu… thì…)
一旦……则…… (một khi… thì…)
否则 (nếu không thì)
即……则…… (ngay khi… thì…)
一则……一则…… (một là… hai là…)
1.2. Khi là phó từ (副词)
Dùng để nhấn mạnh hoặc chuyển hướng câu, biểu thị sự so sánh, trái ngược, hoặc nhấn mạnh kết quả của hành động trước đó.
Thường gặp trong văn viết trang trọng.
Ví dụ:
他在家工作,我则每天去公司。→ Anh ấy làm việc ở nhà, còn tôi thì đi làm hằng ngày.
1.3. Khi là danh từ (名词)
Trong một số từ ghép hoặc thuật ngữ, “则” mang nghĩa là “quy tắc”, “nguyên tắc”, “chuẩn mực”.
Ví dụ:
原则 (yuánzé) – nguyên tắc
法则 (fǎzé) – quy luật
规则 (guīzé) – quy tắc
2. Các nghĩa chính của 则
Nghĩa cơ bản Diễn giải Ví dụ ngắn gọn
Thì (kết quả) Nối hai vế, biểu thị kết quả của điều kiện 如果努力,则会成功。→ Nếu nỗ lực thì sẽ thành công.
Ngược lại Dùng để so sánh hoặc đối lập 他喜欢运动,我则喜欢看书。→ Anh ấy thích vận động, còn tôi thích đọc sách.
Lại (chuyển hướng) Biểu thị sự thay đổi, chuyển sang vế khác 今天下雨,明天则晴。→ Hôm nay mưa, mai thì nắng.
Quy tắc Dùng trong từ ghép 原则、法则、规则。→ Nguyên tắc, quy luật, quy tắc.
3. 45 mẫu câu có “则” trong tiếng Trung kèm phiên âm và nghĩa tiếng Việt
如果你努力工作,则一定会成功。
(Rúguǒ nǐ nǔlì gōngzuò, zé yídìng huì chénggōng.)
Nếu bạn làm việc chăm chỉ thì chắc chắn sẽ thành công.
他很外向,我则比较内向。
(Tā hěn wàixiàng, wǒ zé bǐjiào nèixiàng.)
Anh ấy hướng ngoại, còn tôi thì hướng nội hơn.
如果不学习,则考试会不及格。
(Rúguǒ bù xuéxí, zé kǎoshì huì bù jígé.)
Nếu không học thì sẽ thi trượt.
今天下雨,明天则会放晴。
(Jīntiān xiàyǔ, míngtiān zé huì fàngqíng.)
Hôm nay mưa, ngày mai thì có thể nắng.
他聪明,却不努力,则难以成功。
(Tā cōngmíng, què bù nǔlì, zé nányǐ chénggōng.)
Anh ấy thông minh nhưng không cố gắng, thì khó thành công.
如果天气好,则我们去爬山。
(Rúguǒ tiānqì hǎo, zé wǒmen qù páshān.)
Nếu thời tiết tốt thì chúng ta đi leo núi.
他总是帮别人,我则喜欢独立完成。
(Tā zǒngshì bāng biérén, wǒ zé xǐhuān dúlì wánchéng.)
Anh ấy luôn giúp người khác, còn tôi thì thích tự làm.
有人喜欢猫,我则更喜欢狗。
(Yǒurén xǐhuān māo, wǒ zé gèng xǐhuān gǒu.)
Có người thích mèo, còn tôi thích chó hơn.
你若诚实,则人人信你。
(Nǐ ruò chéngshí, zé rénrén xìn nǐ.)
Nếu bạn trung thực thì ai cũng tin bạn.
他性格温和,弟弟则急躁。
(Tā xìnggé wēnhé, dìdi zé jízào.)
Anh ấy hiền lành, còn em trai thì nóng nảy.
如果没有准备,则容易失败。
(Rúguǒ méiyǒu zhǔnbèi, zé róngyì shībài.)
Nếu không chuẩn bị thì dễ thất bại.
我喜欢早起,他则喜欢熬夜。
(Wǒ xǐhuān zǎoqǐ, tā zé xǐhuān áoyè.)
Tôi thích dậy sớm, còn anh ấy thích thức khuya.
他有经验,我则刚入行。
(Tā yǒu jīngyàn, wǒ zé gāng rùháng.)
Anh ấy có kinh nghiệm, còn tôi thì mới vào nghề.
如果忘记带证件,则无法进入。
(Rúguǒ wàngjì dài zhèngjiàn, zé wúfǎ jìnrù.)
Nếu quên mang giấy tờ thì không thể vào được.
他说的是真话,我则怀疑。
(Tā shuō de shì zhēnhuà, wǒ zé huáiyí.)
Anh ấy nói thật, còn tôi thì nghi ngờ.
如果提前预定,则价格便宜。
(Rúguǒ tíqián yùdìng, zé jiàgé piányi.)
Nếu đặt trước thì giá rẻ hơn.
他沉默寡言,妻子则话多。
(Tā chénmò guǎyán, qīzi zé huà duō.)
Anh ấy ít nói, còn vợ thì nói nhiều.
如果不努力,则永远停留在原地。
(Rúguǒ bù nǔlì, zé yǒngyuǎn tíngliú zài yuándì.)
Nếu không cố gắng thì mãi dậm chân tại chỗ.
你学习好,我则羡慕。
(Nǐ xuéxí hǎo, wǒ zé xiànmù.)
Bạn học giỏi, còn tôi thì ngưỡng mộ.
如果交通顺利,则半小时能到。
(Rúguǒ jiāotōng shùnlì, zé bàn xiǎoshí néng dào.)
Nếu giao thông thuận lợi thì nửa tiếng có thể đến nơi.
天气冷,我则多穿衣服。
(Tiānqì lěng, wǒ zé duō chuān yīfu.)
Trời lạnh thì tôi mặc thêm áo.
他生气了,我则保持冷静。
(Tā shēngqì le, wǒ zé bǎochí lěngjìng.)
Anh ấy tức giận, còn tôi thì bình tĩnh.
你不讲理,则别人难以沟通。
(Nǐ bù jiǎnglǐ, zé biérén nányǐ gōutōng.)
Nếu bạn không có lý lẽ thì người khác khó nói chuyện.
你若相信我,则听我一次。
(Nǐ ruò xiāngxìn wǒ, zé tīng wǒ yícì.)
Nếu bạn tin tôi thì hãy nghe tôi một lần.
如果迟到,则不能参加考试。
(Rúguǒ chídào, zé bùnéng cānjiā kǎoshì.)
Nếu đến muộn thì không thể tham gia thi.
我喜欢安静的地方,他则喜欢热闹的环境。
(Wǒ xǐhuān ānjìng de dìfāng, tā zé xǐhuān rènào de huánjìng.)
Tôi thích nơi yên tĩnh, còn anh ấy thích nơi náo nhiệt.
如果你能坚持,则结果一定好。
(Rúguǒ nǐ néng jiānchí, zé jiéguǒ yídìng hǎo.)
Nếu bạn kiên trì thì kết quả nhất định sẽ tốt.
他失败了,我则成功了。
(Tā shībài le, wǒ zé chénggōng le.)
Anh ấy thất bại, còn tôi thì thành công.
若天气不好,则活动延期。
(Ruò tiānqì bù hǎo, zé huódòng yánqī.)
Nếu thời tiết không tốt thì hoạt động sẽ hoãn lại.
他喜欢甜的,我则喜欢咸的。
(Tā xǐhuān tián de, wǒ zé xǐhuān xián de.)
Anh ấy thích đồ ngọt, còn tôi thích đồ mặn.
如果不努力学习,则以后会后悔。
(Rúguǒ bù nǔlì xuéxí, zé yǐhòu huì hòuhuǐ.)
Nếu không chăm học thì sau này sẽ hối hận.
他刚到,我则已经走了。
(Tā gāng dào, wǒ zé yǐjīng zǒu le.)
Anh ấy vừa đến, còn tôi thì đã đi rồi.
如果提前准备,则不会出错。
(Rúguǒ tíqián zhǔnbèi, zé bú huì chūcuò.)
Nếu chuẩn bị trước thì sẽ không mắc lỗi.
他说喜欢红色,我则喜欢蓝色。
(Tā shuō xǐhuān hóngsè, wǒ zé xǐhuān lánsè.)
Anh ấy thích màu đỏ, còn tôi thì thích màu xanh.
你若认真听讲,则成绩会提高。
(Nǐ ruò rènzhēn tīngjiǎng, zé chéngjì huì tígāo.)
Nếu bạn nghe giảng chăm chú thì điểm sẽ tăng.
他温柔体贴,我则有点粗心。
(Tā wēnróu tǐtiē, wǒ zé yǒudiǎn cūxīn.)
Anh ấy dịu dàng, còn tôi thì hơi bất cẩn.
如果忘带钥匙,则进不去家。
(Rúguǒ wàng dài yàoshi, zé jìn bú qù jiā.)
Nếu quên mang chìa khóa thì không thể vào nhà.
他在家工作,我则每天去公司。
(Tā zài jiā gōngzuò, wǒ zé měitiān qù gōngsī.)
Anh ấy làm việc ở nhà, còn tôi thì đi làm hằng ngày.
如果有问题,则请及时反馈。
(Rúguǒ yǒu wèntí, zé qǐng jíshí fǎnkuì.)
Nếu có vấn đề thì xin phản hồi kịp thời.
这个方案可行,那个则风险太高。
(Zhège fāng’àn kěxíng, nàgè zé fēngxiǎn tài gāo.)
Phương án này khả thi, còn phương án kia thì rủi ro quá cao.
你若不改正错误,则无法进步。
(Nǐ ruò bù gǎizhèng cuòwù, zé wúfǎ jìnbù.)
Nếu bạn không sửa lỗi thì không thể tiến bộ.
他出国留学,我则留在国内工作。
(Tā chūguó liúxué, wǒ zé liú zài guónèi gōngzuò.)
Anh ấy đi du học, còn tôi thì ở trong nước làm việc.
如果条件允许,则我们明天出发。
(Rúguǒ tiáojiàn yǔnxǔ, zé wǒmen míngtiān chūfā.)
Nếu điều kiện cho phép thì chúng ta khởi hành ngày mai.
他擅长运动,我则擅长绘画。
(Tā shàncháng yùndòng, wǒ zé shàncháng huìhuà.)
Anh ấy giỏi thể thao, còn tôi thì giỏi hội họa.
如果你听我的建议,则不会出错。
(Rúguǒ nǐ tīng wǒ de jiànyì, zé bú huì chūcuò.)
Nếu bạn nghe theo lời khuyên của tôi thì sẽ không sai.
4. Tổng kết
“则” là từ nối mang tính trang trọng, thường dùng trong văn viết, thể hiện sự logic, đối lập hoặc kết quả điều kiện.
Thường thấy trong các mẫu câu:
如果……则…… (nếu… thì…)
若……则…… (nếu… thì…)
否则 (nếu không thì…)
一则……一则…… (một là… hai là…)
Ngoài ra, trong các từ ghép như 原则, 法则, 规则, thì “则” mang nghĩa “quy tắc”, “chuẩn mực”.
一、Giải thích chi tiết về từ “则 (zé)”
1. Từ loại và phạm trù ngữ pháp
“则” trong tiếng Trung hiện đại là một liên từ (连词) hoặc phó từ (副词), tùy theo vị trí và chức năng trong câu. Từ này bắt nguồn từ văn ngôn cổ (文言文), là một yếu tố cực kỳ phổ biến trong văn viết, nhất là trong các loại văn bản như nghị luận, tin tức, báo cáo khoa học, tài liệu nghiên cứu, hợp đồng, hoặc các đoạn văn biểu thị mối quan hệ logic giữa các vế.
Trong tiếng Hán hiện đại, “则” thường đảm nhiệm ba chức năng chính:
Biểu thị mối quan hệ điều kiện – kết quả (tương đương với “thì” trong tiếng Việt hoặc “then” trong tiếng Anh).
Biểu thị mối quan hệ tương phản hoặc đối lập giữa hai vế.
Biểu thị kết quả, phán đoán hoặc hành động tiếp diễn ngay sau đó, có thể dịch là “bèn”, “liền”, “ngay lập tức”, “tức thì”.
2. Nguồn gốc và đặc trưng ngữ dụng
Chữ “则” ban đầu trong văn ngôn cổ mang nghĩa là “phép tắc”, “chuẩn mực” (như trong từ “原则” – nguyên tắc). Sau này, trong ngôn ngữ văn viết, nó dần chuyển nghĩa sang vai trò hư từ biểu thị quan hệ logic.
Ngày nay, trong ngôn ngữ nói hàng ngày, người Trung Quốc ít sử dụng “则”, mà thay thế bằng các từ khẩu ngữ hơn như “就”, “那么”, “可是”, “但是”, “却” v.v. Tuy nhiên, trong văn viết hoặc trong ngữ cảnh cần sự trang trọng, “则” vẫn là một từ được dùng rất thường xuyên.
3. Các nghĩa và cách dùng chính của “则”
(1) Biểu thị quan hệ điều kiện – kết quả (nếu... thì...)
Cấu trúc: 如果 / 若 / 只要……则……
Ý nghĩa: Vế trước nêu điều kiện, vế sau nêu kết quả tất yếu.
Ví dụ: 如果努力工作,则一定会成功。 (Nếu làm việc chăm chỉ thì nhất định sẽ thành công.)
(2) Biểu thị quan hệ đối lập, tương phản (A thì…, B thì…)
Cấu trúc: A……,B则……
Ý nghĩa: Dùng để so sánh hoặc đối chiếu hai tình huống, hai quan điểm khác nhau.
Ví dụ: 他喜欢安静,我则喜欢热闹。 (Anh ấy thích yên tĩnh, còn tôi thì thích náo nhiệt.)
(3) Biểu thị kết quả, hành động liền sau (bèn, liền, ngay lập tức)
Cấu trúc: 主语 + 则 + 动词 / 形容词 + 其他成分
Ý nghĩa: Hành động ở vế sau xảy ra ngay lập tức sau hành động ở vế trước.
Ví dụ: 听到消息,他则立刻出发。 (Nghe tin xong, anh ta liền khởi hành.)
(4) Biểu thị quan hệ chuyển ngoặt, trái ngược (ngược lại, nhưng, tuy nhiên)
Cấu trúc: 句子A,实际上 / 反而 / 相反则……
Ý nghĩa: Hai vế mang ý trái ngược nhau, thường dùng trong văn nghị luận.
Ví dụ: 他看起来很冷淡,实际上则很热心。 (Anh ấy trông có vẻ lạnh nhạt, nhưng thực ra rất nhiệt tình.)
(5) Biểu thị sự phân biệt, đối chiếu (so sánh hai đối tượng khác nhau)
Cấu trúc: A……,B则……
Ví dụ: 张先生很稳重,李先生则很开朗。 (Ông Trương thì điềm đạm, còn ông Lý thì vui vẻ.)
4. Sự khác biệt giữa “则” và “就”, “那么”, “可是”
Từ Nghĩa Phong cách sử dụng Ngữ cảnh
就 (jiù) thì, liền, ngay khẩu ngữ Dùng phổ biến trong giao tiếp hàng ngày
那么 (nàme) vậy thì, như thế thì khẩu ngữ Dùng trong hội thoại, lập luận nhẹ
可是 (kěshì) nhưng, tuy nhiên khẩu ngữ Biểu thị đối lập trong hội thoại
则 (zé) thì, bèn, ngược lại văn viết Dùng trong văn phong trang trọng, logic, nghiêm túc
二、45 mẫu câu ví dụ chi tiết (含拼音与越南语翻译)
如果努力学习,则成绩会提高。
Rúguǒ nǔlì xuéxí, zé chéngjì huì tígāo.
Nếu chăm chỉ học tập thì kết quả sẽ được nâng cao.
他喜欢音乐,我则喜欢绘画。
Tā xǐhuan yīnyuè, wǒ zé xǐhuan huìhuà.
Anh ấy thích âm nhạc, còn tôi thì thích hội họa.
天气不好,则取消活动。
Tiānqì bù hǎo, zé qǔxiāo huódòng.
Nếu thời tiết không tốt thì hủy hoạt động.
听到这个消息,他则十分高兴。
Tīng dào zhège xiāoxi, tā zé shífēn gāoxìng.
Nghe được tin này, anh ta liền rất vui mừng.
如果不努力,则不会成功。
Rúguǒ bù nǔlì, zé bù huì chénggōng.
Nếu không nỗ lực thì sẽ không thành công.
他表面上很冷淡,实际上则很热情。
Tā biǎomiàn shang hěn lěngdàn, shíjì shang zé hěn rèqíng.
Bề ngoài anh ấy lạnh nhạt, nhưng thực ra rất nhiệt tình.
张老师很严厉,李老师则比较温和。
Zhāng lǎoshī hěn yánlì, Lǐ lǎoshī zé bǐjiào wēnhé.
Thầy Trương nghiêm khắc, còn thầy Lý thì hiền hòa hơn.
如果天气晴朗,则去登山。
Rúguǒ tiānqì qínglǎng, zé qù dēngshān.
Nếu trời quang đãng thì đi leo núi.
别人都走了,他则留在原地。
Biérén dōu zǒu le, tā zé liú zài yuándì.
Mọi người đều đã đi, còn anh ấy thì ở lại chỗ cũ.
只要有信心,则一切皆有可能。
Zhǐyào yǒu xìnxīn, zé yīqiè jiē yǒu kěnéng.
Chỉ cần có niềm tin thì mọi việc đều có thể.
人若无志,则不立。
Rén ruò wú zhì, zé bù lì.
Người nếu không có chí hướng thì không thể lập thân.
他工作认真,生活中则有点粗心。
Tā gōngzuò rènzhēn, shēnghuó zhōng zé yǒudiǎn cūxīn.
Anh ấy làm việc chăm chỉ, nhưng trong đời sống lại hơi cẩu thả.
你若早到,则可以先休息。
Nǐ ruò zǎo dào, zé kěyǐ xiān xiūxi.
Nếu bạn đến sớm thì có thể nghỉ ngơi trước.
如果天气转冷,则要多穿衣服。
Rúguǒ tiānqì zhuǎn lěng, zé yào duō chuān yīfu.
Nếu thời tiết trở lạnh thì nên mặc thêm áo.
只要坚持,则一定会成功。
Zhǐyào jiānchí, zé yīdìng huì chénggōng.
Chỉ cần kiên trì thì nhất định sẽ thành công.
他不喜欢甜食,我则非常爱吃。
Tā bù xǐhuan tiánshí, wǒ zé fēicháng ài chī.
Anh ấy không thích đồ ngọt, còn tôi thì rất thích.
学而不思则罔,思而不学则殆。
Xué ér bù sī zé wǎng, sī ér bù xué zé dài.
Học mà không nghĩ thì mù quáng, nghĩ mà không học thì nguy hiểm. (câu trong Luận ngữ)
他年轻力壮,父亲则年老体弱。
Tā niánqīng lì zhuàng, fùqīn zé niánlǎo tǐ ruò.
Anh ấy trẻ trung khỏe mạnh, còn cha thì già yếu.
如果你不来,则我一个人去。
Rúguǒ nǐ bù lái, zé wǒ yīgè rén qù.
Nếu bạn không đến thì tôi sẽ đi một mình.
听到铃声,他则立刻站起来。
Tīng dào língshēng, tā zé lìkè zhàn qǐlái.
Nghe chuông reo, anh ta liền đứng dậy.
工作要认真,否则则难以进步。
Gōngzuò yào rènzhēn, fǒuzé zé nányǐ jìnbù.
Làm việc phải nghiêm túc, nếu không thì khó tiến bộ.
如果有问题,则请及时汇报。
Rúguǒ yǒu wèntí, zé qǐng jíshí huìbào.
Nếu có vấn đề thì xin hãy báo cáo kịp thời.
他看起来平凡,实际上则非常有才华。
Tā kàn qǐlái píngfán, shíjì shang zé fēicháng yǒu cáihuá.
Anh ấy trông có vẻ bình thường, nhưng thực ra rất tài giỏi.
如果缺乏经验,则容易犯错。
Rúguǒ quēfá jīngyàn, zé róngyì fàncuò.
Nếu thiếu kinh nghiệm thì dễ mắc lỗi.
张小姐性格外向,王小姐则内向。
Zhāng xiǎojiě xìnggé wàixiàng, Wáng xiǎojiě zé nèixiàng.
Cô Trương hướng ngoại, còn cô Vương hướng nội.
机会来了,则要勇敢抓住。
Jīhuì lái le, zé yào yǒnggǎn zhuā zhù.
Khi cơ hội đến thì phải dũng cảm nắm bắt.
你若不提前准备,则考试会很困难。
Nǐ ruò bù tíqián zhǔnbèi, zé kǎoshì huì hěn kùnnán.
Nếu không chuẩn bị trước thì kỳ thi sẽ rất khó.
大多数人选择放弃,少数人则坚持到底。
Dàduōshù rén xuǎnzé fàngqì, shǎoshù rén zé jiānchí dàodǐ.
Phần lớn người chọn từ bỏ, còn một số ít lại kiên trì đến cùng.
如果时间允许,则可以多休息。
Rúguǒ shíjiān yǔnxǔ, zé kěyǐ duō xiūxi.
Nếu thời gian cho phép thì có thể nghỉ ngơi thêm.
他做事谨慎,我则喜欢冒险。
Tā zuòshì jǐnshèn, wǒ zé xǐhuan màoxiǎn.
Anh ấy làm việc thận trọng, còn tôi thì thích mạo hiểm.
如果心态积极,则一切皆顺利。
Rúguǒ xīntài jījí, zé yīqiè jiē shùnlì.
Nếu giữ tâm lý tích cực thì mọi việc đều thuận lợi.
听完老师的解释,我则豁然开朗。
Tīng wán lǎoshī de jiěshì, wǒ zé huòrán kāilǎng.
Nghe thầy giải thích xong, tôi bỗng hiểu ra mọi chuyện.
他不善言辞,兄弟则能言善辩。
Tā bú shàn yáncí, xiōngdì zé néng yán shàn biàn.
Anh ấy ít nói, còn anh trai thì giỏi ăn nói.
如果方法正确,则结果必然良好。
Rúguǒ fāngfǎ zhèngquè, zé jiéguǒ bìrán liánghǎo.
Nếu phương pháp đúng thì kết quả tất nhiên sẽ tốt.
生活若没有目标,则会失去方向。
Shēnghuó ruò méiyǒu mùbiāo, zé huì shīqù fāngxiàng.
Nếu cuộc sống không có mục tiêu thì sẽ mất phương hướng.
她性格温柔,母亲则非常坚强。
Tā xìnggé wēnróu, mǔqīn zé fēicháng jiānqiáng.
Cô ấy dịu dàng, còn mẹ thì rất mạnh mẽ.
如果你相信自己,则没有什么不可能。
Rúguǒ nǐ xiāngxìn zìjǐ, zé méiyǒu shénme bù kěnéng.
Nếu bạn tin vào chính mình thì không gì là không thể.
听到警报,人们则立刻逃离现场。
Tīng dào jǐngbào, rénmen zé lìkè táolí xiànchǎng.
Nghe thấy còi báo động, mọi người liền rời khỏi hiện trường.
他在学习上很刻苦,生活中则很节俭。
Tā zài xuéxí shàng hěn kèkǔ, shēnghuó zhōng zé hěn jiéjiǎn.
Anh ấy rất chăm chỉ trong học tập và rất tiết kiệm trong cuộc sống.
若无信任,则关系难以维持。
Ruò wú xìnrèn, zé guānxì nányǐ wéichí.
Nếu không có lòng tin thì mối quan hệ khó mà duy trì.
他热爱运动,姐姐则喜欢阅读。
Tā rè’ài yùndòng, jiějie zé xǐhuan yuèdú.
Anh ấy yêu thể thao, còn chị gái thì thích đọc sách.
如果身体健康,则一切皆可成。
Rúguǒ shēntǐ jiànkāng, zé yīqiè jiē kě chéng.
Nếu cơ thể khỏe mạnh thì mọi việc đều có thể thành công.
听到朋友出事,他则焦急不安。
Tīng dào péngyou chūshì, tā zé jiāojí bù ān.
Nghe tin bạn gặp chuyện, anh ta liền lo lắng không yên.
学习若无恒心,则难有成就。
Xuéxí ruò wú héngxīn, zé nán yǒu chéngjiù.
Nếu học mà không có lòng kiên trì thì khó đạt thành tựu.
他勤于思考,别人则只会照搬。
Tā qín yú sīkǎo, biérén zé zhǐ huì zhàobān.
Anh ấy chăm suy nghĩ, còn người khác thì chỉ biết sao chép.
三、Tổng kết
“则 (zé)” là một liên từ – phó từ trang trọng, biểu thị các quan hệ logic, điều kiện, đối lập, kết quả, và chuyển ngoặt. Từ này thể hiện phong cách ngôn ngữ chặt chẽ, nghiêm túc, thường dùng trong văn viết, báo cáo, luận văn hoặc phát biểu chính thức.
Trong khẩu ngữ hiện đại, người Trung Quốc thường dùng “就”, “那么”, “可是”, “但是” thay thế cho “则”, tuy nhiên “则” vẫn giữ vai trò quan trọng trong các văn bản cần tính logic, hệ thống và chuẩn mực.
则 (zé) là một từ rất quan trọng trong tiếng Trung hiện đại, có nhiều cách dùng khác nhau. Nó có thể là liên từ (连词), phó từ (副词), hoặc đôi khi là danh từ (名词) trong văn viết cổ. Tuy nhiên, trong tiếng Trung hiện nay, “则” thường được dùng làm liên từ hoặc phó từ chỉ quan hệ chuyển tiếp, điều kiện, đối lập, kết quả.
1. Thông tin cơ bản
Từ: 则
Phiên âm: zé
Từ loại: 连词 (liên từ) / 副词 (phó từ) / 名词 (trong văn cổ)
Nghĩa tiếng Việt: thì, liền, bèn, lại, còn, còn như, thì ra
Nghĩa tiếng Anh: then, thus, in that case, however, while, but
2. Giải thích chi tiết theo từng cách dùng
(1) Liên từ chỉ quan hệ điều kiện hoặc kết quả
→ Dịch là “thì, liền, bèn”
→ Dùng để nối hai vế câu, vế đầu là điều kiện hoặc nguyên nhân, vế sau là kết quả.
Cấu trúc:
如果……则……
只要……则……
一旦……则……
Ví dụ:
如果努力学习,则一定会成功。
Rúguǒ nǔlì xuéxí, zé yídìng huì chénggōng.
Nếu cố gắng học tập thì nhất định sẽ thành công.
只要有信心,则没有什么不可能。
Zhǐyào yǒu xìnxīn, zé méiyǒu shénme bù kěnéng.
Chỉ cần có niềm tin thì không có gì là không thể.
一旦失去机会,则很难再获得。
Yídàn shīqù jīhuì, zé hěn nán zài huòdé.
Một khi mất cơ hội thì rất khó có lại được.
(2) Liên từ chỉ quan hệ đối lập hoặc so sánh
→ Dịch là “còn, còn như, còn đối với”
→ Dùng khi so sánh hai sự việc, hai đối tượng khác nhau.
Cấu trúc:
A ……,B 则 ……
Ví dụ:
4. 哥哥喜欢运动,弟弟则喜欢读书。
Gēge xǐhuān yùndòng, dìdi zé xǐhuān dúshū.
Anh trai thích thể thao, còn em trai thì thích đọc sách.
他性格开朗,我则比较内向。
Tā xìnggé kāilǎng, wǒ zé bǐjiào nèixiàng.
Anh ấy tính cách cởi mở, còn tôi thì hướng nội hơn.
别人则不太同意这个看法。
Biérén zé bù tài tóngyì zhège kànfǎ.
Còn người khác thì không đồng ý với quan điểm này.
(3) Liên từ chỉ quan hệ chuyển tiếp hoặc nhấn mạnh kết luận
→ Dịch là “thì ra, thì, bèn”
→ Dùng trong văn viết trang trọng, mang nghĩa kết luận hoặc suy ra điều gì.
Ví dụ:
7. 他一直努力工作,则值得我们尊敬。
Tā yīzhí nǔlì gōngzuò, zé zhídé wǒmen zūnjìng.
Anh ấy luôn chăm chỉ làm việc, do đó đáng được chúng ta kính trọng.
如此坚持不懈,则必有成功之日。
Rúcǐ jiānchí bùxiè, zé bì yǒu chénggōng zhī rì.
Kiên trì như vậy thì chắc chắn sẽ có ngày thành công.
(4) Phó từ trong văn viết (chỉ kết quả hoặc tương phản)
→ Dịch là “thì, liền”, thường xuất hiện trong câu mang phong cách viết trang trọng hoặc cổ phong.
Ví dụ:
9. 吾日三省吾身,则无过矣。
Wú rì sān xǐng wú shēn, zé wú guò yǐ.
Mỗi ngày ta tự xét mình ba lần, thì sẽ không mắc lỗi nữa.
事急则变。
Shì jí zé biàn.
Việc cấp bách thì phải thay đổi (tùy cơ ứng biến).
(5) Danh từ trong văn cổ – nghĩa là “quy tắc”, “chuẩn mực”
→ Dịch là “phép tắc, quy luật, quy định”
→ Thường thấy trong thành ngữ hoặc văn ngữ cổ điển.
Ví dụ:
11. 没有规矩,不成方圆;没有法则,不成社会。
Méiyǒu guījǔ, bù chéng fāngyuán; méiyǒu fǎzé, bù chéng shèhuì.
Không có quy tắc thì không thể lập trật tự; không có luật lệ thì không thể có xã hội.
3. Tổng hợp các nghĩa chính của “则”
Nghĩa Từ loại Giải thích Ví dụ
Thì, liền, bèn Liên từ Biểu thị kết quả hoặc điều kiện 如果努力,则成功。
Còn, còn như Liên từ Biểu thị đối lập hoặc so sánh 他爱动,我则静。
Do đó, vì vậy Liên từ Biểu thị kết luận, chuyển ý 他认真工作,则值得表扬。
Quy tắc, phép tắc Danh từ (văn cổ) Chỉ nguyên tắc, quy định 遵守法则。
4. 20 MẪU CÂU MINH HỌA (kèm phiên âm + tiếng Việt)
有付出,则有收获。
Yǒu fùchū, zé yǒu shōuhuò.
Có bỏ ra thì mới có thu hoạch.
他说到做到,则人人信任他。
Tā shuōdào zuòdào, zé rénrén xìnrèn tā.
Anh ấy nói được làm được, nên ai cũng tin tưởng.
天冷则加衣,天热则脱衣。
Tiān lěng zé jiā yī, tiān rè zé tuō yī.
Trời lạnh thì mặc thêm áo, trời nóng thì cởi bớt.
我喜欢安静,他则喜欢热闹。
Wǒ xǐhuān ānjìng, tā zé xǐhuān rènào.
Tôi thích yên tĩnh, còn anh ấy thích náo nhiệt.
只要相信自己,则没有做不到的事。
Zhǐyào xiāngxìn zìjǐ, zé méiyǒu zuò bù dào de shì.
Chỉ cần tin vào bản thân thì không gì là không thể làm được.
失败不可怕,坚持不懈则可成功。
Shībài bù kěpà, jiānchí bùxiè zé kě chénggōng.
Thất bại không đáng sợ, kiên trì thì có thể thành công.
他外表温和,内心则十分坚强。
Tā wàibiǎo wēnhé, nèixīn zé shífēn jiānqiáng.
Bề ngoài anh ấy dịu dàng, nhưng bên trong lại rất kiên cường.
学习要勤奋,否则则难有进步。
Xuéxí yào qínfèn, fǒuzé zé nán yǒu jìnbù.
Học tập phải chăm chỉ, nếu không thì khó tiến bộ.
此人诚实可信,则可重用。
Cǐ rén chéngshí kěxìn, zé kě zhòngyòng.
Người này thật thà đáng tin, có thể trọng dụng.
天行健,君子以自强不息;地势坤,君子则厚德载物。
Tiān xíng jiàn, jūnzǐ yǐ zìqiáng bù xī; dì shì kūn, jūnzǐ zé hòu dé zǎi wù.
Trời vận hành mạnh mẽ, người quân tử phải tự cường không ngừng; đất rộng dày, người quân tử nên bao dung chứa đựng.
言多必失,则慎言为好。
Yán duō bì shī, zé shènyán wéi hǎo.
Nói nhiều ắt sai, nên cẩn thận trong lời nói thì hơn.
努力工作,则生活会越来越好。
Nǔlì gōngzuò, zé shēnghuó huì yuèláiyuè hǎo.
Làm việc chăm chỉ thì cuộc sống sẽ ngày càng tốt hơn.
他聪明,我则勤奋。
Tā cōngmíng, wǒ zé qínfèn.
Anh ấy thông minh, còn tôi thì chăm chỉ.
知错能改,则善莫大焉。
Zhī cuò néng gǎi, zé shàn mò dà yān.
Biết sai mà sửa thì không gì tốt đẹp hơn.
人人讲信用,则社会更和谐。
Rénrén jiǎng xìnyòng, zé shèhuì gèng héxié.
Mọi người đều giữ chữ tín thì xã hội càng hài hòa.
学生勤学,则教师乐教。
Xuéshēng qínxué, zé jiàoshī lè jiào.
Học sinh chăm học thì thầy cô mới vui dạy.
吾心安处,则是吾乡。
Wú xīn ān chù, zé shì wú xiāng.
Nơi lòng ta bình yên, ấy chính là quê hương.
欲速则不达。
Yù sù zé bù dá.
Dục tốc bất đạt (vội vàng thì không thành công).
诚信为本,则事业长久。
Chéngxìn wéi běn, zé shìyè chángjiǔ.
Lấy thành tín làm gốc thì sự nghiệp mới bền lâu.
工作要有效率,否则则浪费时间。
Gōngzuò yào yǒu xiàolǜ, fǒuzé zé làngfèi shíjiān.
Làm việc phải có hiệu suất, nếu không thì lãng phí thời gian.
5. Tổng kết cách dùng của “则”
Loại quan hệ Nghĩa Ví dụ Dịch
Quan hệ điều kiện thì, liền 如果努力,则成功。 Nếu nỗ lực thì sẽ thành công.
Quan hệ đối lập còn, còn như 他喜欢运动,我则喜欢音乐。 Anh ấy thích thể thao, tôi thì thích âm nhạc.
Quan hệ kết luận do đó, vì vậy 他认真工作,则值得表扬。 Anh ấy làm việc chăm chỉ nên đáng khen.
Nghĩa cổ quy tắc, pháp tắc 遵守法则。 Tuân thủ quy tắc.
|
|